PANI PASTORINA?

autor: admin | 19 October 2010

Mariusz Orłowski

PANI PASTORINA?

Zróżnicowanie kulturowe przejawia się przez współistnienie w tym samym miejscu i czasie różnych wzorów kultury. Jednym z jego wymiarów jest wyznanie religijne. I chociaż – jak twierdzi Józef Borzyszkowski – centrum kultury polskiej to m.in. wspólnota ludzi jednej religii[1], nie da się ukryć, że istnieją w naszym kraju rejony, gdzie mniejszości wyznaniowe stanowią znaczny odsetek populacji. Przykładem może tu być Podlasie – region zamieszkały przez dużą liczbę prawosławnych, Śląsk Cieszyński – największe w Polsce skupisko ludności wyznania ewangelicko-augsburskiego (ok. 20% ogółu ludności) czy trzy bieszczadzkie wioski (Wola Piotrowa, Puławy i Wisłoczek) leżące na południowy wschód od Sanoka, w których mieszkają zielonoświątkowcy skupieni w Ewangelicznej Wspólnocie Zielonoświątkowej.

W związku z różnorodnością wyznań pojawia się również kwestia tytułowania duchownych. Otóż od epoki staropolskiej przyjęło się, iż nie mówimy „pan” do nich ani o nich. Zasada ta dotyczy wszystkich wyznań chrześcijańskich. Do duchownego protestanckiego i prawosławnego zwracamy się „proszę Księdza”, tak jak do duchownego katolickiego. Dopuszczalne jest również odpowiednio: „Pastorze” i „Batiuszko” (nigdy „popie”, gdyż w prawosławnym zrozumieniu znaczy to „klecho”, więc jest zwrotem obraźliwym).

W stosunku do wyższych katolickich i niekatolickich urzędów kościelnych stosujemy tytulaturę: „Czcigodny Księże Biskupie” lub „Wasza Ekscelencjo” – zwracając się do biskupa, „Wasza Eminencjo” – gdy zwracamy się do metropolity, prymasa lub kardynała[2] oraz „Wasza Świątobliwość” – mając do czynienia z patriarchą (prawosławie) lub papieżem (katolicyzm). Zwracając się do dostojników Kościoła prawosławnego (biskupa, arcybiskupa, metropolity), możemy użyć również zwrotu „Władyko”.

Pewien problem pojawia się w przypadku kobiety-pastora[3], gdyż ewangelicyzm polski zna, jak do tej pory, zaledwie dwa takie przypadki[4] – po jednym w Kościele Ewangelicko-Metodystycznym (ks. Ewa Dolej – ordynowana w 1972 roku – przez 15 lat była pastorem w Gliwicach) i Kościele Ewangelicko-Reformowanym (ks. Wiera Jelinek –wikariusz parafii w Zelowie – ordynowana w 2003 roku). „Pastorka”, czyli rodzaj żeński od „pastor” brzmi pretensjonalnie, więc chyba się nie przyjmie. Mam taką nadzieję. Spodobało mi się natomiast, gdy w jednym z czasopism kobietę-pastora nazwano „pastoriną”[5] (spolszczenie niemieckiego „pastorin”[6]). Jednak póki co – w języku polskim – kobieta-pastor to po prostu pastor.

Stosowanie właściwej tytulatury wobec duchownych różnych wyznań świadczy o naszej kulturze i ekumenicznym wyrobieniu.

Artykuł ukazał się drukiem w: „Pielgrzym Polski” 2009, nr 5.


[1] Por. J. Borzyszkowski, Mitologia i rzeczywistość, „Znak” 1987, nr 11-12, s. 142.

[2] Do kardynała należy zwracać się per „Wasza Eminencjo”, o ile jest w stroju chórowym, gdy zaś jest pozbawiony tego stroju, to znaczy ubrany w sutannę czarną lub czarną z czerwonymi guzikami – per „Księże Kardynale”. Więcej zob.: [online:] http://pl.wikipedia.org/wiki/Kardynał.

[3] Problem ten dotyczy jedynie ewangelicyzmu, gdyż w prawosławiu i katolicyzmie wyklucza się możliwość ordynacji kobiet na urzędy kościelne. Wyjątek stanowi tu Kościół Katolicki Mariawitów w RP, gdzie większość duchowieństwa stanowią kobiety, którym przysługują tytuły: kapłanka, biskupka, arcykapłanka (żeński odpowiednik arcybiskupa).

[4] Z przypadkami kobiet-pastorów mamy również do czynienia w niektórych ewangelikalnych zborach autonomicznych (niezależnych), np. Kościół Chrześcijański „Miejsce Odnowienia” w Lublinie czy Kościół Chrześcijański „Nowe Życie” w Świdniku/Lublinie. Zbory te mają najczęściej charakter neopentekostalny.

[5] Por. „Zaangażowani muszą być wszyscy” – rozmowa z ks. Ritvą Szarek (pastoriną) oraz ks. Howardem Byde, „Scriptores Scholarum. Kwartalnik uczniów i nauczycieli oraz ich Przyjaciół” 1999, nr 1 (22), ss. 103-107.

[6] W Kościołach ewangelickich w Niemczech kobietę pełniącą funkcję pastora określa się jako Frau Pastorin – pani pastor.

Zostaw odpowiedź

Witamy!!!

Tematyka artykułów